13 | 11 | 2015

Zapis socjologiczny – domy, krajobrazy i uroczystości

Budownictwo wiejskie w dyskusji o powojennym dziedzictwie architektonicznym zdaje się nie istnieć. Kojarzący się z wielkomiejskością socmodernizm wraz z modernizacją rolnictwa i osad wywarł wielki wpływ na polski krajobraz także poza największymi ośrodkami. Budownictwo PGR, domy „kostki”, remizy, urzędy i poczty wznoszone przez dekady, budowały nowy wizerunek prowincji. Częściowo to zjawisko na swoich zdjęciach ukazała Zofia Rydet. Prezentujemy wybór zdjęć będących jedną z gałęzi „Zapisu socjologicznego”, który oprócz człowieka, wnętrz i detali zawiera także fotografie krajobrazu, który oglądała podczas swoich podróży artystka.


 

Zapis Socjologiczny – to cykl niemający odpowiednika w polskiej fotografii, gigantycznych rozmiarów portret ludzkiej rodziny we wnętrzu. Zofia Rydet kontynuowała go wszędzie, gdzie się znalazła, przełamując własną słabość. „Zapis” to kilkanaście tysięcy negatywów, w olbrzymiej części niewykorzystanych, bo nie starczyło życia na pracę.  Na główny trzon całego zbioru – obrazy określane jako ujęcia kanoniczne – złożyły się wizerunki mieszkańców wsi i miast, powstałe w różnych rejonach Polski oraz za granicą. Łączy je ścisły rygor kompozycyjny. Ukazują ludzi – pojedynczo, w parach lub w grupie, na tle wybranej ściany ich mieszkania. Fotografie wykonano przy użyciu lampy błyskowej, z zachowaniem jak najszerszego obrazu całego wnętrza oraz jak największej głębi ostrości.

Więcej informacji na: www.zofiarydet.com


 


Dzięki uprzejmości Fundacji im. Zofii Rydet.

© 2068/12/31 Zofia Augustyńska-Martyniak; zdjęcia dostępne na licencji CC BY-NC-ND 3.0 PL

Zofia Rydet – jedna z najwybitniejszych postaci fotografii polskiej. Urodziła się 5 maja 1911 roku w Stanisławowie, zmarła 24 sierpnia 1997 roku w Gliwicach. Od lat 60. czynnie uczestniczyła w życiu artystycznym, tworząc cykle “Mały człowiek” i “Czas przemijania”. Również w latach 60. rozpoczęła pracę nad cyklem fotomontaży “Świat uczuć i wyobraźni”, który został wydany w 1979 roku jako album ze wstępem Urszuli Czartoryskiej. Składał się z 70 fotografii tworzących 15 serii poetyckich fotomontaży o dużej sile oddziaływania emocjonalnego. “Mój “Świat uczuć i wyobraźni” – pisała Rydet – mówi o człowieku zagrożonym już od chwili narodzin, o jego obsesjach, o jego uczuciach, osamotnieniu, pragnieniach, o lęku, przed którym ratuje go tylko miłość, o tragedii przemijania, o strachu przed zagładą i zniszczeniem”. Od 1978 roku praktycznie do końca swej twórczości realizowała najważniejsze dokonanie artystyczne – “Zapis socjologiczny” – wykonana w kilkudziesięciu tysiącach negatywów monumentalna dokumentacja człowieka i społeczeństwa, realizowana samodzielnie w kilkunastu województwach w całej Polsce i innych miejscach, takich jak Douchy we Francji i w Nowym Jorku. W 1980 zaprezentowała konceptualny cykl “Nieskończoność dalekich dróg”. Ostatnią ważną serią stała się realizowana na przełomie lat 80. i 90. “Suita śląska”, na którą składają się kolaże i fotomontaże, zawierające autocytaty z wcześniejszych fotografii, głównie z “Zapisu socjologicznego”, które artystka skomponowała na kształt ludowych przedstawień sakralnych, z kwiatami polnymi, materiałami, wycinkami z gazet. Jej prace znajdują się w najważniejszych zbiorach polskich, w tym: w Muzeum Narodowym we Wrocławiu, w Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Śląskim w Katowicach, Muzeum Fotografii w Krakowie, a także w Museum of Modern Art w Nowym Jorku, Centre Georges Pompidou w Paryżu, Museum of Modern Art w Kioto i w National Museum of Photography, Film and Television w Bradford.

Główna część dorobku artystycznego Zofii Rydet aktualnie znajduje się w depozycie Fundacji im. Zofii Rydet, której celem jest promocja i odczytywanie na nowo jej twórczości. Od 2011 roku fundacja współrealizuje wystawy fotograficzne Zofii Rydet w Polsce i w Europie, a także prowadzi działalność wydawniczą.

opracował Karol Jóźwiak (źródło: http://fundacjarydet.pl/zofia-rydet/biografia/)



SPIS TREŚCI


CZYTAJ TAKŻE

Nietrafiona nowoczesność?

W pierwszej połowie lat 80. XX wieku w mojej rodzinnej wielkopolskiej wiosce należącej do PGR…


ZAPRASZAMY NA WYSTAWĘ „WRESZCIE WE WŁASNYM DOMU”. DOM POLSKI W TRANSFORMACJI

Nowy numer „Autoportretu” poświęcony transformacji powstawał równolegle z wystawą „Wreszcie we własnym domu”. Dom polski w…

socmodernizm dzisiaj [2]

Moda na modernizm to zjawisko równie ciekawe, jak sama architektura tego czasu. Z jednej strony…

Odwaga burzenia, odwaga budowania

Coraz powszechniejsza moda na architekturę modernistyczną skłania do zastanowienia się nie tylko nad materialnym dziedzictwem…

Z frontu walki o modernizm | ANKIETA REDAKCYJNA

Moda na modernizm, szczególnie ten powojenny, nie wzięła się w Polsce znikąd. Jej początków szukać…

Socmodernistyczna gentryfikacja?

Czy spotkam ludzi, którzy mimo powszechnych wyobrażeń i stereotypów krążących na temat Nowej Huty świadomie…

Działka przymierza

Ogródki działkowe w polskich miastach – dla niektórych zbędny relikt Polski Ludowej, struktura anachroniczna pod…

Ambasada Polski w New Delhi

Ambasada Polski w New Delhi jest jedną z najciekawszych modernistycznych realizacji, jakie przeprowadzili krakowscy architekci,…

Dom pogrzebowy w Brnie-Židenicach

Dom pogrzebowy w Brnie został zaprojektowany i wzniesiony w późnych latach 70-tych i wczesnych 80-tych.…

Socmodernizm nie istnieje | POLEMIKA

Publikujemy polemikę z tekstem wstępnym do numeru 2/2015 Magazynu Autoportret ("Socmodernizm"), nadesłaną przez Marcina Semeniuka,…

socmodernizm

Moda na powojenny modernizm trwa w Polsce już od kilku lat. Wydawane są popularne publikacje,…

Nakierowani na przyszłość

Z Davidem Crowleyem rozmawiają Dorota Leśniak-Rychlak i Michał Wiśniewski.     Michał Wiśniewski: Czy mógłbyś…

Moderna – modernizm – socmodernizm: burzyć czy chronić?

Od początku XX wieku rodzący się i rozpychający na lewo i prawo modernizm oraz awangarda…

Metro w Warszawie

W trakcie pochodów, które odbywały się w Warszawie na początku lat 50. ubiegłego stulecia, uczestnicy…

Nietrafiona nowoczesność?

W pierwszej połowie lat 80. XX wieku w mojej rodzinnej wielkopolskiej wiosce należącej do PGR…

Zapis socjologiczny – domy, krajobrazy i uroczystości

Budownictwo wiejskie w dyskusji o powojennym dziedzictwie architektonicznym zdaje się nie istnieć. Kojarzący się z…

Świątynie karnawału

Architektura sakralna w PRL   Przeprowadźmy eksperyment. Wyjdź z domu i skieruj się ku głównej…

rewitalizacja

W połowie listopada wejdzie w życie ustawa o rewitalizacji przygotowana przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju.…

Zakleszczona rewitalizacja

Pojęcie „rewitalizacja” zdążyło się zdewaluować, zanim jego sens został uzgodniony. Po niemal dwudziestu latach dyskusji…

Ustawa o rewitalizacji – komentarz

Rewitalizacja przedstawiana jest często, czasem na wyrost zresztą, jako jeden z podstawowych warunków zrównoważonego rozwoju…

Architektura dla społecznej zmiany

Od czterech lat co roku przyjeżdżam do Polski z moimi studentami. Zapraszają nas rozmaite instytucje…

Zostaliśmy w blokach

Małgorzata Spasiewicz-Bulas: Półtora roku temu zakończył się pierwszy w Krakowie, pilotażowy, partycypacyjny projekt dotyczący rehabilitacji…

Tam było robione coś, tylko nic się nie uchowało

O specyfice procesów rewitalizacyjnych na Pradze Północ. Jeszcze do niedawna, dyskutując o rewitalizacji i działaniach…

Architekt/architektka w procesach rewitalizacji

Architekt jest tym aktorem procesu rewitalizacji, który odpowiada za aspekt przestrzenny, począwszy od urbanistyki po…

Koszmar partycypacji?

W filmie Matrix z 1999 roku jest scena rozmowy hakera Neo z Morfeuszem, uważanym za…


O ile nie zastrzeżono inaczej, materiały ze strony dostępne na licencji Creative Commons
Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach. Pewne prawa zastrzeżone na rzecz Małopolskiego Instytutu Kultury

polityka prywatności

do góry