Konferencja odbędzie się już za półtora tygodnia, w sobotę 8 października. Poniżej przedstawiamy program i zapraszamy do spędzenia październikowej soboty nad Przemszą.

BATA-lia w Chełmku
8 października 2011, godz. 10.00
Miejski Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Chełmku, plac Jana Kilińskiego 3

10.00 ‒ Zwiedzanie kolonii robotniczej, oprowadza Anna Syska

11.00 ‒ Otwarcie sesji – Andrzej Saternus, Burmistrza Chełmka; Waldemar Rudyk, MOKSiR; dr hab. Andrzej Szczerski , IHS UJ; Anna Syska, Napraw Sobie Miasto

11.15 ‒ dr hab. Andrzej Szczerski, Uniwersytet Jagielloński, Zbudować nowoczesność. „Bata” i architektura
11.35 ‒ Ladislava Horňakova, Galeria Sztuki w Zlínie, Ideální průmyslové město firmy „Baťa” – teorie a praxe
11.55 ‒ Miroslava Štybrova, Muzeum Obuwnicze w Zlínie, I za mlčícího mluví jeho boty
12.15 ‒ Anna Syska, Napraw Sobie Miasto, Sport u Baty

12.35 ‒ dyskusja

13.00 ‒ przerwa

13.30 ‒ Joanna Amrozi, Anita Kunikowska, Justyna Łuczyńska, Martyna Nowicka, Bożena Sobucka, Uniwersytet Jagielloński, Systemy reprezentacji fabryki w Chełmku – szata graficzna Echa Chełmka
13.45 ‒ Joanna Amrozi, Justyna Łuczyńska, Agata Jabłońska, Magdalena Harasiewicz, Wiktoria Kałwak, Wiktoria Kozioł, Bożena Sobucka, Marta Świetlik, Uniwersytet Jagielloński, Akta Polskiej Spółki Obuwia „Bata” z Archiwum Państwowego w Katowicach – raport z badań
14.00 ‒ Magdalena Harasiewicz, Anita Kunikowska, Uniwersytet Jagielloński, Akta Polskiej Spółki Obuwia „Bata” przechowywane w krakowskich archiwach – komunikat
14.10 ‒ Karolina Pisarek, Uniwersytet Jagielloński, Fabryka Obuwia „Bata” w Radomiu oraz niezrealizowane plany budowy nowego Kombinatu – komunikat

14.25 ‒ dyskusja

14.40 ‒ przerwa

15.45 ‒ dr hab. Irma Kozina, Uniwersytet Śląski, Osiedla robotnicze Górnego Śląska – urbanistyczne wizje przyszłości czy egzystencjalne minimum
16.05 ‒ Hubert Bilewicz, Uniwersytet Gdański, Meble metalowe jako idiom modernistycznych wnętrz. O warszawskiej wystawie „Mieszkanie Najmniejsze” (1930)
16.25 ‒ dr Ryszard Nakonieczny, Politechnika Śląska, Międzywojenne osiedla mieszkaniowe na Górnym Śląsku – wybrane przykłady
16.45 ‒ Agata Jabłońska, Uniwersytet Jagielloński, Budownictwo społeczne – wizja Baty a Akcja Budowlana Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – porównanie modeli

17.05 ‒ dyskusja i zamknięcie sesji

17.25 ‒ przerwa

17.45 ‒ Jan Trzupek, Małopolska Fundacja Muzeum Sztuki Współczesnej, Pokaz filmów ze studiów filmowych „Baty”

Hans Poelzig zapisał się w historii niemieckiej architektury jako jeden z czołowych przedstawicieli swojego czasu. Współcześni, a zwłaszcza jego uczniowie szanowali go jako pioniera na polu architektury oraz mistrza i wspaniałą osobowość artystyczną. Przywiązywał szczególną wagę do artystycznego charakteru architektury. „Forma symboliczna” znaczyła dla niego więcej niż jakiekolwiek względy funkcjonalne, społeczne, a nawet polityczne.

Wystawa prezentuje reprodukcje szkiców, rysunków, planów oraz modele pochodzące ze zbiorów prywatnych, z archiwów i kolekcji z Hamburga, a nade wszystko z muzeum architektury przy Politechnice Berlińskiej. Przykłady głównych dzieł malarskich, które architekt udostępnił tylko raz na wystawę w roku 1919, są reprodukowane w formie fotografii. Fragmenty niemych filmów Golem: jak przyszedł na świat i Zur Chronik von Grieshuus ukazują Poelziga jako scenarzystę filmowego – przybliżając jeden z wielu aspektów jego ogromnego talentu. Seria zdjęć, wykonanych specjalnie na te wystawę, dokumentuje współczesny stan projektowanych przez niego budynków.

Wystawa jest organizowana przez

Polecamy!

17.09. – 20.11.2011
Muzeum Górnictwa Węglowego, ul. 3-go Maja 19, Zabrze

Na podstawie materiałów nadesłanych przez organizatorów

Tym razem organizatorzy proponują mniej uczęszczaną trasę, ale pełną różnorodnych form i detali.
Zbiórka odbędzie się przy tzw. Domu Służewca, uczestnicy będą mogli podziwiać wille zaprojektowane przez Tadeusza Michejdę, następnie kolonię autorstwa Brunona Tauta, a spacer zakończą na ul. Raciborskiej, gdzie obejrzą różnorakie budynki użyteczności publicznej.

Jak co roku oprowadzać będą Anna Syska i Tomasz Kiełkowski.

Trzeci „Spacer po modernie”
17 września 2011, Dom Służewca, ul. Tadeusza Kościuszki (tuż przy autostradzie), Katowice

Godziny startu grup: 10.00, 14.00
Wstęp bezpłatny.

Polecamy!

Jak piszą organizatorzy na stronie projektu na facebooku, „BATA-lia” to projekt naukowy skoncentrowany na zagadnieniu modernistycznej architektury i idei utopii społecznej na przykładzie miasta Chełmek i osiedla mieszkaniowego zrealizowanego przy zakładzie przemysłowym Polskiej Spółki Obuwniczej „Bata”. Zadaniem projektu jest przyjrzenie się oraz dokładne zbadanie możliwości interpretacyjnych zachowanych i archiwalnych śladów obecności idei modernistycznych w polskiej architekturze przemysłowej na przykładzie Chełmka. Pozwoli to na poszerzenie świadomości środowisk naukowych istotności zachowanego w Chełmku osiedla w kontekście historii międzywojennej architektury w Polsce. Rozpowszechnienie wiedzy i przedstawienie wyników badań podczas międzynarodowej konferencji przyczyni się do zwrócenia uwagi na zjawisko zaniedbywania nieodkrytych zabytków w niewielkich miejscowościach. Ważnym celem akcji jest także zainteresowanie regionem małopolskim, w szczególności powiatem oświęcimskim i gminą Chełmek szerszej publiczności, badaczy sztuki i architektury nowoczesnej oraz instytucji państwowych, ministerstwa kultury i potencjalnych inwestorów.

Październikowa konferencja, o której jeszcze będziemy informowali, będzie zwieńczeniem projektu. Zaproszeni na nią goście (m.in. z Krakowa, Warszawy i czeskiego Zlina) przedstawią referaty dotyczące architektury modernistycznej, a także wysłuchają wyników badań nad przyfabrycznym osiedlem w Chełmku prezentowanych przez grupę studentów.

Szczegóły podamy wkrótce, konferencja będzie otwarta dla publiczności.

Przewodniczką podczas spaceru będzie Dorota Jędruch, historyczka sztuki i architektury, współpracowniczka redakcji „Autoportretu”.

Na spacer obowiązują zapisy pod adresem warsztaty[at]mck.krakow.pl lub telefonicznie: 12 42 42 812. Ważne będą tylko te zgłoszenia, które otrzymają potwierdzenie organizatorów.

Centrum obrało sobie następujące cele i obszary działań:
- wspieranie rozwoju kultury architektonicznej w Polsce i na świecie
- tworzenie kontaktów i umacnianie współpracy w środowisku architektonicznym w Polsce i na świecie oraz umożliwianie działań interdyscyplinarnych między różnymi środowiskami kultury
- pobudzanie zainteresowania architekturą i jej historią w środowiskach nieprofesjonalnych,
- inicjowanie przedsięwzięć służących popularyzacji zagadnień architektury,
- wspieranie lokalnych inicjatyw związanych z upowszechnianiem zagadnień związanych z architekturą
- popularyzację nowych zjawisk i teorii z obszaru architektury, przestrzeni i szeroko pojętego projektowania
- promocję aktualnej i dawnej polskiej architektury w Polsce i za granicą oraz wspieranie współpracy międzynarodowej
(za statutem fundacji)

Centrum ma już na koncie dwie inicjatywy. Pierwszą jest instalacja Aleksandry Wasilkowskiej Time Machine eksponowana w holu warszawskiego Dworca Centralnego (można ją oglądać jeszcze tylko do 2 lipca!), drugą jest projekt serii pięciu dwujęzycznych map-przewodników po warszawskiej architekturze. Pierwsza z Archimap, stworzona przez Grzegorza Piątka i Jarosława Trybusia, a poświęcona architekturze dwudziestolecia międzywojennego właśnie się ukazała. W czwartek 30 czerwca w Domu Funkcjonalnym przy ul. Jakubowskiej 16 na Saskiej Kępie odbędzie się spotkanie promocyjne, po którym organizatorzy zapraszają na spacer.

Trzymamy kciuki za dalsze projekty!

Drodzy Czytelnicy!

Walka o ocalenie wyjątkowego zabytku architektonicznego brutalizmu – katowickiego dworca – trwa nadal, mimo że został już zamknięty a prace budowlane trwają.

Zachęcamy Was gorąco do podpisywania petycji skierowanej do ministra kultury, generalnego konserwatora zabytków oraz śląskiej wojewódzkiej konserwator zabytków w sprawie wpisania do rejestru zabytków kielichów podtrzymujących strop głównej hali dworca.

Nie pozwólmy by tak cenny przykład powojennej architektury zniknął z krajobrazu Katowic!

Petycję można podpisać tutaj.

Użytkowników Facebooka zachęcamy też do przyłączenia się do grupy poświęconej obronie dworca pieszczotliwie ochrzczonego jakiś czas temu „Brutalem z Katowic”.

Film Holzfeind ukazuje osiedle Za Żelazną Bramą zbudowane w latach 1965-1972 w centrum Warszawy, na gruzach tzw. Małego Getta. Podczas gdy w latach 70. Dziewiętnaście bloków, każdy liczący szesnaście pięter, uznawanych było za symbol polskiego socjalistycznego dobrobytu, dziś wielu uważa, że budynek cechuje niski standard i są one niemiłą pamiątką epoki komunizmu, miejscem, gdzie coraz liczniejsze społeczności – wietnamska i żydowska – z trudem starają się zasymilować. W filmie rozmowy z mieszkańcami zestawione są z obrazami z życia codziennego w blokach i w ich otoczeniu, trwa dyskusja o przemianach zachodzących w życiu społecznym i przystosowaniu modernistycznej architektury do współczesnych potrzeb mieszkańców.

Program filmowy „Przestrzenie mieszkalne” towarzyszył tegorocznej wystawie Heidrun Holzfeind „Za Żelazną Bramą” w CSW Zamek Ujazdowski. Kuratorką wystawy była Ika Sienkiewicz-Nowacka.

Kuratorka programu filmowego: Heidrun Holzfeind

Czas: 25 listopada 2010, godz. 18:30-21:30
Miejsce: Bunkier Sztuki w Krakowie

PROGRAM
Heidrun Holzfeind, „Za Żelazną Bramą”, 2009, 55min
Ursula Mayer, „Interiors”, 2006; 3:11 min.
Solmaz Shahbazi, „Persepolis”, 2005; 17:40 min.;
Lotte Schreiber, „Quadro”, 2006; 10 min.
Heidrun Holzfeind, „Corviale il serpentone”, 2001; 10 min.
Sabine Bitter/Helmut Weber, „Living Megastructures”, 2003/04; 23 min.; hiszpański, napisy angielskie 10 min.

Heidrun Holzfeind urodziła się w Austrii, pracuje w Nowym Jorku. Jej prace były pokazywane, m.in., w MOMA, Nowy Jork (Documentary Fortnight 2008); Galerie im Taxispalais, Grazer Kunstverein, Festival der Regionen, Austria (2007); European Media Arts Festival, Osnabruck (2007); Exit Art, Nowy Jork; Architecture Museum, Bazylea; White Box, Nowy Jork; Salzburger Kunstverein; MUCA Museum, Meksyk; Artists Space, Nowy Jork; Bronx Museum of the Arts, Nowy Jork; W139, Amsterdam; Transmediale Festival, Berlin; Impakt Festival, Utrecht; Videoart Center, Tokio; BAK, Utrecht.

Na te pytania będą próbowali odpowiedzieć już od 1 października organizatorzy festiwalu projektowania miasta „Warszawa w budowie”, który jest inicjatywą Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. WWB jest unikalnym festiwalem koncentrującym się na specyficznym mieście, społeczno-urbanistycznemu laboratorium, w którym za sprawą oddolnych inicjatyw i uparcie wdrażanych aktywistycznych postulatów, na naszych oczach zachodzą głębokie zmiany, składające się na obraz miasta przyszłości. Tegoroczna edycja festiwalu trwać będzie przez cały październik 2010 roku i skupi się przede wszystkim na zaangażowaniu indywidualnych mieszkańców, grup, kolektywów, organizacji oraz instytucji w proces projektowania i reorganizowania przestrzeni miejskiej Warszawy.

W ramach WWB odbędzie się ponad 70 wydarzeń – od inauguracyjnej akcji „Moon Ride” przed Pałacem Kultury, przez wystawy, warsztaty, wykłady, projekcje filmowe, wycieczki, po kolejną edycję Departamenty Propozycji – Departamentu Propozycji – otwartych sesji dla mieszkańców Warszawy, gdzie każdy chętny może przedstawić swój własny pomysł na miasto.

W pięciu różnych punktach miasta pokazane zostaną wystawy poświęcone architekturze. Na stacji PKP Warszawa-Powiśle zaprezentowana zostanie twórczość Arseniusza Romanowicza – projektanta nowoczesnych warszawskich dworców kolejowych. W przedwojennej willi przy ul. Frascati 4, opiewanej przez Leopolda Tyrmanda w słynnym „Dzienniku 1954”, przypomniany zostanie architekt Karol Schayer, jej projektant, który po 1945 roku wyemigrował do Bejrutu i tam stworzył 140 ultranowoczesnych budynków, nadających modernistyczne oblicze tej śródziemnomorskiej metropolii. Z kolei wystawa „PRL™”, umieszczona w Muzeum Techniki, opowie o eksporcie polskiej architektury i urbanistyki do krajów Afryki i Bliskiego Wschodu w latach 60. i 70. Szczególnym projektem jest wystawa „Przestrzeń między nami” poświęcona Stanisławowi Zamecznikowi – warszawskiemu architektowi, twórcy prekursorskich projektów aranżacji wystaw, które nadały kształt całej epoce polskiego wystawiennictwa. Wspólnym mianownikiem festiwalowych wystaw jest nowoczesna wizja architektury, będąca wynikiem całościowej koncepcji miasta. Ale czy całościowe planowanie jest wciąż możliwe i przydatne w naszych czasach? Także na to pytanie próbuje odpowiedzieć „Warszawa w budowie”. O współczesnym rozumieniu architektury opowie w swoim wykładzie japońska architektka Kazuyo Sejima, zdobywczyni tegorocznego architektonicznego Nobla, czyli Nagrody Pritzkera.

Te, jak i wiele innych wydarzeń odbywających się w ramach WWB polecamy uwadze naszych Czytelników. Szczegółowy program w postaci pliku pdf można ściągnąć stąd, zachęcamy też do odwiedzenia strony projektu.

Taki los spotkał architekturę modernistyczną lat 20. i 30., której walory historyczne coraz częściej są dostrzegane i otaczane konserwatorską i społeczną troską; w muzeach techniki znajdują się już nie tylko maszyny parowe i dwupłatowce, ale także urządzenia, które kilka dekad temu były emblematami postępu. Czy taki los będzie podzielony przez wszystko to, czego doświadczamy obecnie − architekturę, technikę, naszą refleksję na temat współczesności? O tym, co można zrobić ze starzejącą się nowoczesnością zastanowią się autorzy artykułów z bieżącego numeru „Autoportretu” oraz redaktorka naczelna pisma.

Marcin Jarząbek, absolwent MISH UJ oraz historii w Central European University w Budapeszcie, doktorant Wydziału Historycznego UJ. Zajmuje go nowoczesna historia Europy Środkowo-Wschodniej (XIX i XX w.), w szczególności zaś studiami nad historią społeczną, pograniczami, nacjonalizmem, procesami modernizacyjnymi i urbanizacyjnymi oraz pamięcią zbiorową. Autor tekstu „Dziedzictwo (sic!) nowoczesności”.

Dorota Leśniak-Rychlak, redaktorka naczelna „Autoportretu”, z wykształcenia historyczka sztuki i architektka, z wyboru redaktorka. Kuratorka wystawy dzieł C. R. Mackintosha w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie oraz współkuratorka wystawy „3_2_1. Nowa architektura w Japonii i Polsce” w Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej „manggha” w Krakowie. W latach 2001-2003 sekretarz redakcji miesięcznika „Architektura & Biznes”.

Piotr Winskowski, architekt, adiunkt na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej i na Wydziale Malarstwa ASP w Krakowie. Wykłada też na kierunku Kulturoznawstwo Międzynarodowe i w Podyplomowym Studium Kuratorskim UJ. Autor prac z zakresu teorii architektury, architektury nowoczesnej i ponowoczesnej, relacji między architekturą i innymi sztukami, m.in.: Modernizm przebudowany (2000), Uwarunkowania kulturowe architektury wobec przemian cywilizacyjnych końca XX wieku (współautor i redaktor, 2001), Miasto − między przestrzenią a koncepcją przestrzeni (współautor i współredaktor, 2010). Autor artykułu „Motywy maszyny”.

***

Czas: 17 czerwca 2010 r., godz. 18:00
Miejsce: ms2 w Łodzi, ul. Ogrodowa 19.

Spotkanie w ramach cyklu Metapolis

Miasto to obiekt materialny, zbiór budynków i przestrzeni pomiędzy nimi, wyodrębniony granicami administracyjnymi. To również, a może przede wszystkim, byt społeczny, przestrzeń doświadczana, przeżywana, myślana i interpretowana. Cykl Metapolis poświęcony jest zagadnieniom, które składają się na to złożone pojęcie, jakim jest miasto – architekturze i urbanistyce, praktykom artystycznym w przestrzeni miejskiej i reprezentacji miasta w sztuce oraz teorii idei politycznych.

Kurator cyklu: Łukasz Biskupski
Cykl zorganizowany we współpracy z Narodowym Centrum Kultury