Ogród przy Fundacji Sto Pociech powstał jako wynik współpracy młodych architektów krajobrazu, rodziców i osób związanych z fundacją oraz dzieci. Projekt został nagrodzony w konkursie Tak! Pomagam. W ten sposób wolontariusze uzyskali środki na realizację swojego pomysłu.
Na stronie fundacji znaleźć można zdjęcia z realizacji projektu i opis. Poniżej fragment:
Propozycja została pomyślana jako alternatywa do powszechnie istniejących w Warszawie, kolorowych placów zabaw. W jednej z niezagospodarowanych części ogrodu studenci chcą stworzyć Zakątek Tajemnic. Zakątek ten będzie się składał z dwóch części: Labiryntu i Zakątka Bajkowego. Do tego celu planowane jest wykorzystanie istniejącej, ale zniszczonej altany. W ramach akcji zostanie odremontowana i przekształcona na miejsce czytania bajek i wystawiania teatrzyków. Do altany prowadzić będzie tajemnicza droga w postaci labiryntu. Labirynt zbudowany zostanie z kamieni, pnączy, wikliny i innych elementów konstrukcyjnych, gdzie dzieci będą mogły swobodnie biegać, chować się i bawić, tak by trafić wreszcie do zakątka bajkowego. Zakątek Bajkowy przewidziany jest przede wszystkim jako miejsce spotkania i wspólnej zabawy Dużych i Małych. Labirynt natomiast pomyślany jest jako tajemnicza przestrzeń, zwłaszcza dla dzieci, pobudzająca ich wyobraźnię oraz działania w grupie.
W Wielkiej Brytanii i w innych krajach edukacja przestrzenna jest podejmowana przez stowarzyszenia i izby architektów oraz centra lub muzea architektury. Wydaje się to oczywiste. Niestety w Polsce wymienić można tylko kilka przypadków, gdy te instytucje docierają do dzieci.
Krajowa Rada Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej włącza się w takie działania jak organizacja konferencji i spotkań dotyczących edukacji dzieci w zakresie architektury. Przykładem jest tutaj konferencja „Dialog z otoczeniem – edukacja architektoniczna„, która odbyła się w Warszawie w 2006 roku i była realizowana ze Stowarzyszeniem Akademia Łucznica. Konferencja towarzyszyła międzynarodowym warsztatom PLAYCE. W działania zaangażowany był również warszawski oddział SARPu.
Z kolei wrocławski oddział SAPR, a dokładniej współpracująca z nim Młoda Szkoła Architektury EMSA, zorganizowała w 2006 roku warsztaty i konferencję „EMSA-dialog” poświęconą edukacji architektonicznej. Celem warsztatów było pokazanie dzieciom sposobów wprowadzania zmian w przestrzeni, uruchomienie wyobraźni, uwolnienie od stereotypów myślenia o przestrzeni, a jednocześnie zwrócenie uwagi na te elementy otoczenia, które nie były wcześniej zauważane. Dzieci pracowały na makietach. Konferencja miała ukazać interdyscyplinarność procesów edukacji architektonicznej. Do udziału zaproszono architektów, bibliotekarzy, pedagogów, animatorów kultury. W 2008 roku EMSA przygotowała bardzo ciekawy program zajęć architektonicznych dla przedszkolaków „Architektura nasza kultura”, w których każde spotkanie poświęcone było innej postaci bajkowej. EMSA wydała również bardzo ciekawą publikację „Co wi(e)dzą dzieci?”.
Małopolska Okręgowa Izba Architektów organizuje wydarzenie, nazwane Dniem Edukacji Architektonicznej, którego głównym elementem jest konkurs plastyczny dla uczniów małopolskich szkół.
Jedyne w Polsce Muzeum Architektury we Wrocławiu prowadzi stałą działalność muzealną, w ramach której zaprasza uczniów na warsztaty:
Jak dawniej budowano
Baśniowa architektura – collage
Życie codzienne w średniowiecznym klasztorze
Co to jest witraż?
Dawne piece i kominki
Od wieży do wieżowca
Zaprojektuj miasto
oraz wykłady z historii sztuki i architektury.
Pod tą wdzięczną nazwą kryje się stowarzyszenie zrzeszające studentów i absolwentów Wydziału Architektury Politechniki Poznańskiej, prowadzone przez Radosława Barka.
Projekty realizowane przez Stowarzyszenie mają na celu wydobycie walorów tradycji, tożsamości przestrzennej miejsca i wykorzystanie ich w kształtowaniu współczesnych kierunków gospodarowania przestrzenią w miejscowości. Organizowane warsztaty, skierowane głównie do dzieci i młodzieży, miały zachęcić do podejmowania konkretnych pozytywnych działań na rzecz miejscowego krajobrazu i architektury. Uczestnicy warsztatów „Zobaczyć Łącko” zapoznawali się z tradycyjnymi formami budownictwa, wykonywali makiety domów, wytwarzali cegły i uczyli się tradycyjnego rzemiosła budowlanego. Ponadto promowano walory budownictwa regionalnego poprzez wystawy, we współpracy z miejscowymi stowarzyszeniami i administracją samorządową. Projekt „Ogrody naszego świata” w Koźminie Wielkopolskim składał się z wykładów o tradycji i współczesności w kształtowaniu parków i ogrodów, z warsztatów projektowych i zajęć praktycznych. Stowarzyszenie współpracowało z władzami lokalnymi.
Stowarzyszenie tworzy grupa architektów, absolwentów, studentów oraz pasjonatów, którzy starają się zachowywać i promować tradycyjną architekturę, głównie drewnianą, szachulcową i tzw. ekologiczną. Cele statutowe stowarzyszenia obejmują:
- Poznawanie wielowątkowości przestrzeni kulturowej.
- Upowszechnianie wiedzy o lokalnym i regionalnym dziedzictwie kultury materialnej i niematerialnej.
- Propagowanie postulatów Karty Drahimskiej.
Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez organizację warsztatów, szkoleń, kursów, wyjazdów, wystaw, festynów itp.; poprzez wydawnictwa i publikacje, a także przez nawiązywanie współpracy z organizacjami i osobami o podobnych celach.
Tydzień temu opisałam Stowarzyszenie Akademia Łucznica, które od lat podejmuje działania związane z edukacją przestrzenną. Jak wspomniałam w 2005 roku Dariusz Śmiechowski, Anna Wróbel i Zofia Bisiak opracowali program edukacji architektonicznej „Dialog z otoczeniem”, który został dopuszczony do realizacji przez Ministerstwo Edukacji i Nauki.
Jest to jedyny w Polsce program dotyczący edukacji przestrzennej. Przeznaczony jest do realizacji w ramach ścieżki międzyprzedmiotowej „Edukacja regionalna, dziedzictwo kulturowe w regionie”. Program może być realizowany w ramach interdyscyplinarnych lekcji, zajęć pozalekcyjnych lub zielonej szkoły. Materiał podzielony jest na sześć bloków tematycznych:
Dział I
1. Twórca i użytkownik krajobrazu kulturowego – środowiska zbudowanego
Dział II
1. Podstawowe elementy środowiska zbudowanego
2. Charakterystyka i porównanie elementów środowiska (rozumianego jako krajobraz naturalny i zbudowany)
Dział III
1. Charakterystyczne formy krajobrazu i formy zabudowy w regionie
2. Wpływ warunków środowiska na rodzaj zastosowanych materiałów i formy zabudowy
3. Geografia i historia miejsca
4. Ochrona zabytków
Dział IV
1. Ochrona środowiska. Zrównoważony rozwój – ekorozwój
Dział V
1. Wskazanie wpływu sposobu zagospodarowania terenów na atrakcyjność regionu
Dział VI
1. Świadomość i odpowiedzialność związane z kształtowaniem środowiska
2. Planowanie przestrzenne i architektura.
Działy I-III przeznaczone są do realizowania w klasie 1. gimnazjum, IV i V w 2., a VI w 3.
Program, poza przekazaniem cennej wiedzy, ma na celu kształtowanie postaw pro-społecznych i pro-środowiskowych.
Przez ostatnie miesiące pisałam o edukacji przestrzennej w Europie. Czas wreszcie powiedzieć o polskich projektach i instytucjach.
W pierwszej kolejności muszę wspomnieć o Akademii Łucznica. Na początek trochę historii. Ktoś może powiedzieć – dlaczego podajemy wydarzenia tak odległe. Myślę jednak, że warto powrócić do początków. Edukacja przestrzenna w Polsce nie ma może zbyt długiej tradycji, ale warto przypominać o tym, że wiele działań już zostało podjętych.
Centrum Animacji Kultury (od 2002 Narodowe Centrum Kultury) podjęło w 1997 roku inicjatywę programu „Ład przestrzenny, architektura, tradycje kulturowe”, mającego na celu popularyzowanie zagadnień architektury i świadomego zagospodarowania przestrzeni. W pierwszej fazie projektu zorganizowano seminaria w Borach Tucholskich i konferencję w Malechowie, nt. „Dziedzictwo kulturowe i ład przestrzenny w programach rozwoju obszarów wiejskich i małych miast”. Problem przestrzeni dużych miast poruszony był na seminarium w Krakowie. Efektem tego spotkania było zorganizowanie, we współpracy z pracownią plastyczną „Farbiarnia” Płockiego Ośrodka Kultury, konkursu dla mieszkańców na najładniej zagospodarowane podwórko. Nagrodzone zostały dzieci, które własnymi siłami starały się upiększyć swoje podwórko. Przy „Farbiarni” powstała grupa młodych ludzi, którzy brali udział w warsztatach filmowych, fotograficznych i teatralnych. Po trzech latach powstał festiwal podwórkowy. Jednorazowa akcja przerodziła się w długofalowy projekt społeczny, który nadal trwa.
W latach 2000 – 2002 zorganizowano trzy warsztaty pt. „Potyczki z architekturą”, dwa w Czaplinku i jeden w Supraślu. Wynikiem spotkania architektów, animatorów kultury, pedagogów i studentów architektury z Poznania (późniejsza grupa „Wędrowni architekci”) było opracowanie Karty Drahimskiej.
Od 2002 r. program „Ład przestrzenny” prowadzi Stowarzyszenie Akademia Łucznica. W roku 2003, we współpracy z Laboratorium Edukacji Twórczej w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, zorganizowano warsztaty „Otoczenie mojej szkoły”, które poprowadził Dariusz Śmiechowski. Były to pierwsze warsztaty edukacji architektonicznej w szkole, realizowane w ramach większego projektu „Dom moim centrum świata”.
Z inicjatywy Młodzieżowego Domu Kultury w Płocku zorganizowano w 2004 r. cykl warsztatów „Dialog z otoczeniem”. Warsztaty przeprowadzone były w trzech szkołach, trzech przedszkolach i w Ogrodzie Jordanowskim. Kolejnym etapem był trwający pół roku program, w ramach którego młodzież z gimnazjum opracowała projekty zagospodarowania parku miejskiego w Pilawie i terenu przy szkole. W tym samym roku (2005) Dariusz Śmiechowski, Anna Wróbel i Zofia Bisiak opracowali program edukacji architektonicznej „Dialog z otoczeniem”, który został dopuszczony do realizacji przez Ministerstwo Edukacji i Nauki w grudniu 2005 r.
Stowarzyszenie zrealizowało liczne projekty, takie jak: „Podróż w zapomnianym krajobrazie”, „Był sobie Osieck…”, „CZAS NA ZMIANY – projekty partnerskie w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego i krajobrazu”, współorganizowało ogólnopolską konferencję i warsztaty PLAYCE w 2006 roku (o których pisałam tydzień temu), Forum Edukacji Architektonicznej w 2008 roku, Giełdę Projektów Edukacji Kulturalnej w 2008 i 2009 roku.
Polecamy uwadze naszych czytelników „Miastoprojekt” – letni cykl spacerów i wykładów mających zwrócić uwagę na powojenną architekturę oraz przekształcenia urbanistyczne Łodzi. Celem organizatorów jest pokazanie, jak można bardziej świadomie chodzić ulicami własnego miasta.
Inwestycje drugiej połowy XX w. organizują życie miasta do dziś, a wydaje się, że stosunkowo najmniej miejsca zajmują w świadomości mieszkańców Łodzi. Dzieje się tak być może dlatego, że znaczna część łodzian pamięta, jak te budynki powstawały i uważa je w związku z tym za naturalną część miejskiego otoczenia. Obecnie można jednak zaobserwować rosnące zainteresowanie architekturą powojenną, która staje się częścią naszego dziedzictwa kulturowego.
Podczas „Miastoprojektu” wykładowcy Politechniki Łódzkiej Jan Salm i Mirosław Wiśniewski opowiedzą o tym, co w Łodzi wówczas powstało cennego, ale też, co należy uznać dziś za błąd. Oprowadzą po obu kampusach uczelnianych, powstałych po wojnie niemal od zera, co pozwoliło na stworzenie odważnych wizji architektonicznych i urbanistycznych. Śródmieście z kolei, ze swoją gęstą tkanką miejską, było świadkiem i ofiarą modernistycznych wizji architektonicznych takich jak projekt budowy Nowego Centrum z końca lat 60.
PROGRAM CYKLU
14.07. godz. 18
Wykład wprowadzający w historię przekształceń przestrzennych Łodzi
20.07. godz. 18
Spacer po kampusie Uniwersytetu Łódzkiego szlakiem architektury powojennej
21.07, godz. 18
Wykład „Perły architektury PRL w Łodzi”
27.07, godz. 18
Spacer po kampusie PŁ szlakiem architektury powojennej
28.07, godz. 18
Wykład o historii Śródmieścia i planach jego przebudowy
3.08., godz. 18
Spacer po Śródmieściu szlakiem architektury powojennej
Wykłady odbywają się w ms2, ul. Ogrodowa 19
Jan Salm, Instutut Architektury i Urbanistyki PŁ. Zajmuje się problemami ochrony dziedzictwa kulturowego Łodzi oraz architekturą i urbanistyką dawnych Prus Wschodnich.
Mirosław Wiśniewski, pracownik Instytutu Architektury i Urbanistyki PŁ. Prowadzi pracownię „Mirosław Wiśniewski – Urbanistyka i Architektura”, autor poprzedniego Studium Zagospodarowania Przestrzennego Łodzi.
Kurator cyklu: Łukasz Biskupski, Muzeum Sztuki
Projekt jest realizowany w ramach cyklu ms2 „Metapolis”.
