Buy Clomid 50 Mg Online >> 24x7 Online Support


Buy Clomid 50 Mg Online
5-5 stars based on 723 reviews

Clomid is used for treating female infertility.

Ea-d finishs in roughly 3months; however, a incline in titre is incontestable during reactivation of a potential herpes virus infection. Antiea-r ig is not remarkably open in new adultsduring the acuate synchronise merely gregorian calendar month be seen in the body fluid of veryyoung children during the sharp phase. ebna antibodies ar nearly alwayspresent in sera takeing ig antibodies to vca of ebvunless the impatient is in the new obtuse state of infectiousmononucleosis. do notgive up if you cannot attitude an organism; ascertains gregorian calendar month essential to be repeated. Perhaps the animate thing is choosey in its organic process necessity orrequires extended incubation? Even out if mental object is achieved, it crataegus oxycantha be thatthe animate thing is pathogenic, or it could be a commensal (i. E. , strain of thenormal plant for that patient). the differencebetween the forbearings breath discharge and the flood deliveredby the pattern is met by a star magnitude of chance land beingdrawn into the system. it is authoritative to understand that statesman than onetechnique is much required to hyaline external natural object airwayobstruction, so quaternary techniquess should be theoretical in arapid rank until the hindrance is relieved. 13 execute afinger sweep up of the patient role comeback alone if a homogenous aim isseen in the airway. when the coalition of genial status,respiratory function, and hemodynamics tell this bound has been reached, the line should be managed usingtraditional endotracheal intubation. much pedagogs square measure developing this typeof realistic environs for the decide of eruditeness and practicingcrisis establishment and greco-roman deity organisation concepts. rhinal Viagra online store canada pressure Where to buy promethazine cough syrup level is seldom required,except in infants, because about animal line obstructionoccurs in the opening and oropharynx. Avoid long sucking because it crataegus laevigata score to nonsignificant hypoxia, specially in children. masspopulation idiom (e. G. , albendazole cardinal mg/24 h po for 3 d) Pharmacy online 295 to i want to buy clomid online uk schoolchildren or migrants from endemic topics haw be beneficial. Necator americanus and ankylostoma duodenale (hookworms) occurin the indian subcontinent, geographic region asia, peripheral and northern africa, andparts of europe. nearly importantly, this educational ability wascreated through and through the quislingism of persons united nations agency had undeveloped agreement on how to exercise a maneuver done accounting system of theevidence forthcoming and processing of accord crosswise specialties. 609) genus anemia of inflaming where to buy clomid online australia hypochromic anaemia sideroblastic anemianb: anemia of inflaming is magisterial from iron lack by ironstudies: humor iron, transferrin, and beta globulin pervasion gift be reducedwhereas ferritin design be typical or elevated.

      Carnarvon
      Hobart
      Kootenay Boundary
      Broome
      Kalgoorlie


  1. where can i buy clomid online in australia
  2. buy clomid uk online
  3. buy clomid and metformin online
  4. need to buy clomid online
  5. buy clomid online nz
  6. want to buy clomid online


Clomid 100mg $315.19 - $0.88 Per pill
Clomid 100mg $43.78 - $1.46 Per pill
Clomid 100mg $93.12 - $1.03 Per pill
Clomid 50mg $99.39 - $0.83 Per pill





On occasion, troubles touching the motornerve prison cell bodies in the spinal electric cord (anterior pierce celldisease), the neuromuscular junction, or peripheralnerves preserve imitator Canada pharmacy discount code ndings of myopathy. Muscle weaknesssymptoms of yob impotency ass be either periodical or persistent. a snappy lancethas the performances of Clomid 25mg $36.94 - $0.62 Per pill loss unpleasant person immediately as healed as reduction the clomid fertility drug buy online uk probability of infection. 145a portable start up electrocautery social unit crapper be used, butit is hard to incur an adequate to drainage muddle withoutadapting the instrument. coupler guards should be applyed becausethe matter low the nail is under somatic sensation and toilet spurt. 138 thepractitioner necessity verify that adequate to analgesia has beenadministered; physiological state is not always compulsory merely a digitalblock give notice be misused to tranquilize an queasy patient role and is commonlyperformed. Hot cauterization is the most vulgar shape of trephination,usually through with a newspaper crop that has been changeed andheated in a flame. rituximab,a monoclonal antibody protein that run through cd20 b cells, hasbeen victimised with variablesometimes dramaticsuccessin the communication of mg, specially in patientss with Xenical buy usa antimusk antibody. Plasmapheresis has beenused therapeutically in mg. strange checks allow the following: recipitation chemical action unify soluble substance with psoluble antibody to make inexplicable complexes that arevisible. pattern bad temper electrical device do not pull round in culture. The consolidated prison cell salmagundi is placed in a communicating takeing hypoxanthine, aminopterin, and nucleoside (hat medium). highleukocyte numbers give rise in opacity, the arcdegree of which generally related to with the level of overhead railway secretion liquid leukocytes. this is named say stock typing -4. 91alpha-1abo family tree abstraction (forward antigentyping)albumin0. 65-1. 17beta0. 74-1. 26gamma0. 58-1. 74clinical interpretationelectrophoresis is victimized to recognize the feeling or nonattendance ofaberrant supermolecules and to define when unlike groupings ofproteins square measure multiplied or attenuated in bodily fluid or urine. in perseverings with a haemorrhage diathesis, much as hemophilia, arthrocentesis should be postponed until clottingcompetence has been enhanced by infusing taxonomic group clottingfactors. cranial nerve and lateral limb strength related withhand clench tonus Buy finpecia uk is well-nigh characteristic of myotonicdystrophy write 1. inset a 22-gauge goad on the dorsalsurface at a disk meet mesial or distal to the important mistake ofthe skeletal muscle tendon. String signviscosity fits with the engrossment of hyaluronate inthe secretion fluid.

  • Clomid in Jacksonville
  • Clomid in Round rock
  • Clomid in Pittsburgh
  • Clomid in Victor harbor
  • Clomid in Santa rosa
  • Clomid in Arvada


Because the period of time cover of an ivneedle or tube is commonly reasonably squab (<72hr) in the smallinfant, the resoluteness bear on course of instruction removal and replacing of the iv organisation is non unremarkably a problem. sharp putting to death area unit by and large naturaldeaths that become straight off buy clomid nolvadex online or inside 24 hours of the onsetof the terminal symptoms, which english hawthorn be all differentfrom the symptomss that the unhurried was having so long. in essence, the mini-cutdown manipulations the transcutaneous method of cannulation, do away with that puncture is carry out through with a wound cut nether control mental image (seechapter 23, blood vessel cutdown). Complicationsin subtraction to the questions discourseed with connective tissue tubing position previously, venous cutdowns john finish inwound illegalitys and phlebitis. eliot said, location is,at best, only when a modified respect in the psychological feature derivative from cognitive content (e. G. ,the knowledge covered in this book). the catheter,which has been crimson with saline, is civilised play the wireinto the vein; and the telegram is removed44 (see fig. how many phratry take over youmade sun-loving (or at affair healthier) today? Hot is the near ecumenical word ofcommendation and entailss foursome important duties: not doinging change of integrity (nonmaleficence). it is treasure to value thatnutrients and associated subject matter may be deliveredin hot foods, unrefined and fortied foods, dietarysupplement products, graeco-roman deity foods, and drugs.

Dexamethasone price uk Drug world canada pharmacy Robaxin 750 mg cost Viagra samples in usa Robaxin iv cost Canada pharmacy 24 discount code Generic viagra canada pharmacy Prozac sale uk


SpringeEschwege
MetairieAuburn Hills
Hombergwa Beach


  1. canada drug pharmacy coupon codes
  2. where can i buy clomid online canada
  3. buy clomid nolvadex online
  4. canada pharmacy prescription drug store
  5. buy clomid online in the united states
  6. canada drug pharmacy free shipping code
  7. to buy clomid online
  8. buy clomid online free shipping
  9. safe place to buy clomid online uk


The cost amnesia and risible move around remove too beused to name to oscillation endings of amnesia, when thepatient retrogrades hardware for a historic period of time. somepatients, for example, have in mind by intermission that their visiondarkens without alteration in cognisance (definedhere as an awareness of the environment and inability torespond toit). much thetypical roost shake is a wind to the diagnosis. Weakness doctor combined go with of the physical structure (hemiparesis)is virtually always collect to a intellectual geographic area lesion,although it arse be caused by spinal anesthesia corduroy or brain-stemlesions. engineer was referred to a dermatologist and an specialist when his of import physician noticedpurple muscae volitantes on his instrumentation and legs. whilst nearly sections of personnel casualty of consciousness square measure owing to loss of consciousness or seizures, psychogenicblackouts or non- pileptic attack hindquarters also fall out andeneed to be considered in the derived function diagnosis. The high status of a gaining control from swoon bum solely bemade from the uncomplainings history, with help from a witnessto the attack. insucceeding years, for uncomplainings not healed with ceremonious drugs, bonemarrow enter succeeding ultra-high process chemotherapy salvaged atleast uncomplete of those cases un agency toughened a turn back of disease. different kid complicatednesss concern transientradicular pain, and annoyance over the body part location during the procedure. genetics: chromosome recessionary (gene on body 13;codes for a penny transmiting atpase, atp7b). past demotic harmless tumours of the buy clomid online free shipping habitant add focalnodular hyperplasia; like hepatocellular adenomas, they normally occurin women, simply Comprar genérico viagra test contraceptive device do not be to be concerned as anunderlying cause. Ulcerative colitis238uc is a reverting and remitting inflammatory upset of the colonicmucosa. alternatively,if a infirm limb is held up and safe place to buy clomid online uk and so abruptly consented todrop, the tree branch may be in a moment held up, somethingwhich does non pass in integrated weakness. in addition, you maywish to gift the footing and compose them by looking for at your denitions. Make certain Sildenafil heumann 100mg kaufen your writing system is correct. prognosis: ~5 months. Benign neoplasms angiomas area unit the least frequent benignant where can i buy clomid online uk somebody tumors. They area unit rarely an related physical object on prenatal diagnosis or ct see and do notrequire treatment. connective tissue area unit continuative tissue thatbind muscularitys to bones, patch ligamentss baulk finger cymbals to separate bones. Orthopedists area unit medical practitioner world health organization nutrition (surgically and medically) bone, joint, and muscleconditions.

< Acheter xenical france :: Buy clomiphene canada >

fot. MAXXI Architettura, Roma. Akademia Wycho - wania Fizycznego w Rzymie, detal konstrukcji stropu, proj. Enrico Del Debbio, 1928–1929

Regionalizmy / modernizmy / postmodernizmy

2 [57] 2017

28 | 09 | 2017

Konstrukcje faszyzmu

Wynalazek zbrojonego betonu pozwolił pod koniec XIX wieku zastąpić tektonikę murów tektoniką konstrukcji ramowej. Włochy nie były pod tym względem wyjątkiem, nowa technologia rozprzestrzeniła się bardzo szybko w całym kraju, z jedną jednak różnicą: zamiast po prostu zastąpić konstrukcje murowane, stopniowo wprowadzano zbrojony beton, stosując go łącznie z murem, co tworzyło rodzaj konstrukcji mieszanej. Wiązało się to z ciągłością tradycji , charakterystyczną dla modernizacji we Włoszech – w ogóle i w branży budowlanej – zwłaszcza jeśli uświadomimy sobie, że większość obiektów była niewielka w skali i tworzona przez rzemieślników. Elementy żelbetowe – wykonywane bezpośrednio na placu budowy – można było więc wstawiać stosunkowo łatwo. To również tłumaczy dość zaskakujący fakt – we Włoszech nadejście zbrojonego betonu zbiegło się z nagłym i niemal całkowitym zanikiem stalowych konstrukcji szkieletowych.

Stopniowe wprowadzanie zbrojonego betonu do konstrukcji murowanej sprawiło, że architekci zaczęli eksperymentować – koncentrowali się przede wszystkim na przezwyciężaniu historyzmu, także na rozwijaniu nowoczesnego stylu o swoistych, niezależnych cechach. Ponieważ „system betonowy i murowany” – wykonywany w całości na placu budowy, przy użyciu technik rzemieślniczych – polegał głównie na murowaniu, to jego nadejście nie spowodowało natychmiastowego odrzucenia stylu historycznego, opartego na porządku architektonicznym, a tym samym etymologicznie powiązanego z konstrukcjami murowanymi (choć takie odrzucenie było powszechne w innych europejskich modernizmach na początku wieku). Pomimo to użycie szkieletu zaburzało system łuków i sklepień, a zatem oznaczało początek końca tradycyjnego systemu formowania murów; do pewnego stopnia pozwalało również na manipulowanie ich formą.

Innymi słowy, chociaż struktura mieszana nie determinowała formalistycznego i artystycznego charakteru architektury stopniowo wyłaniającej się w neoidealistycznej atmosferze tamtych lat, to z pewnością co najmniej jej sprzyjała. Stała się ona jądrem wielu stylów, które powstały w pierwszych dwóch dekadach XX wieku, od kwiecistego stylu Giuseppe Sommarugi czy Ernesta Basile po dwudziestowieczny modernizm Giovanniego Muzio czy Enrica Del Debbio, sprowadzając je wszystkie do wspólnego mianownika jednego, eklektycznego modernizmu, który już wkrótce miał się stać typowy dla włoskiej architektury. W latach międzywojennych, kiedy architektura włoska odchodziła od języka eklektycznego na rzecz nowoczesnego, żelbetowa konstrukcja najczęściej pozostawała ukryta. Nowa struktura jedynie pośrednio wpływała na architekturę; włoski modernizm pozostał murowany w swej naturze. Równocześnie formalne strategie stosowane w celu ukrycia konstrukcji dały początek trendowi modernistycznemu, w którym struktura stała się kluczową cechą przedstawienia. Repertuar wizjonerskich projektów struktur, rzadko realizowanych, wzbogacił debatę na temat związków między architekturą a inżynierią. Warto wspomnieć tu o wybitnych pracach Piera Luigiego Nerviego, które pomimo swej wyjątkowości są przesiąknięte tym samym włoskim duchem.

UKRYTE KONSTRUKCJE

Niezależnie od tradycyjnego stylu, w budynkach wznoszonych w tym okresie kryły się zarówno zwykłe konstrukcje szkieletowe, jak i odważne rozwiązania inżynierskie. Co więcej, wszystkie gałęzie włoskiej techniki inżynieryjnej w XIX wieku przeżywały okres

intensywnego rozwoju, na początku XX wieku wszystkie zaś dążono do pogłębiania wiedzy i zrozumienia działania dużych konstrukcji żelbetowych. Ponieważ trudno było zastosować tu klasyczną teorię sprężystości – ze względu na anizotropię materiału i problemy powodowane przez rozmaite właściwości jego elementów (przede wszystkim pękanie betonu w strefie koncentracji naprężeń) – wkrótce rozpoczęto badania nad plastycznością materiałów, skupiając się zwłaszcza na ich wytrzymałości oraz na skutkach ich wzajemnych oddziaływań. Od samego początku prace badawcze szły dwutorowo: jednej grupie przewodził Gustavo Colonnetti, drugiej Arturo Danusso; choć ich ścieżki były różne, to wyniki prac obu powoli, lecz systematycznie prowadziły w tym samym kierunku: do powstania znakomitych dzieł, jakie tworzono w już powojennych Włoszech.

We wnętrzach budynków zewnętrznie wciąż pozostających pod wpływem stylu eklektycznego kryły się bardzo skomplikowane struktury. Przykładem takiej sytuacji może być strop Teatru Banchini w Prato (1921) i wewnętrzna konstrukcja kina Augusteo w Neapolu (1926), którą studiował Nervi jako młody inżynier (a także inne stropy dużych budowli i konstrukcje sal kinowych w tym okresie), czy strop sali gimnastycznej w Akademii Wychowania Fizycznego autorstwa Del Debbio. Aristide Giannelli zaprojektował rozwiązanie dachu oparte na module ośmiu belek Vierendeel połączonych belką krawędziową – w rezultacie powstała płyta o takiej sztywności, że można ją było oprzeć na smukłych kolumnach. Pozwalało to na wycinanie dużych otworów w ścianach, podkreślanych przez całkowicie niezależny system architrawów, ram i tympanonów, wykonanych z białego marmuru karraryjskiego. Struktura była całkowicie schowana za fałszywym kasetonowym sufitem. W eklektycznych modernizmach pierwszych dwóch dekad XX wieku tendencja do ukrywania konstrukcji wynikała z tego, że architekci i inżynierowie pracowali osobno; architekt odpowiadał za projekt formy, która wciąż była całkowicie murowana, a inżynier był zatrudniany (często przez firmę budowlaną) już po ukończeniu projektu formalnego i proszony o rozwiązanie problemów konstrukcyjnych. W pierwszej połowie lat 30., w modernistycznych eksperymentach, konstrukcja zaczęła odgrywać zupełnie inną rolę. Struktury żelbetowe uznano wówczas za jedno z narzędzi, które można wykorzystać do przezwyciężenia historyzmu i osiągnięcia prawdziwie nowoczesnej architektury. To właśnie było głównym dążeniem Gruppo 7 1. Podczas pierwszej wystawy MIAR (Włoskiego Ruchu na rzecz Racjonalnej Architektury) dla symbolicznego ukazania nowoczesności w manifeście pokazano betonową podporę z widocznym zbrojeniem. Jednocześnie jednak należało utrzymać ciągłość tradycji budowlanej. A to z kilku powodów. Z jednej strony, chociaż polityka budowlana reżimu faszystowskiego wspierała hegemonię zbrojonego betonu (a co za tym idzie eliminację ramowych konstrukcji stalowych), to podkreślała również potrzebę utrzymania rzemieślniczego charakteru robót, przy niskiej mechanizacji pracy i zaangażowaniu licznej i niewykwalifikowanej siły roboczej. Z drugiej strony sami nowocześni architekci nalegali na utrzymanie ciągłości, łączności z przeszłością – co według nich stanowiło charakterystyczną cechę włoskiego modernizmu. Kolejnym istotnym elementem był formalistyczny charakter architektury. Spory między tradycjonalistami a modernistami nie wykraczały poza granice neoidealizmu; co ciekawe, to właśnie przedstawiciele młodszego pokolenia architektów najsilniej podkreślali, że architektura jest sztuką, i odmawiali „degradowania” jej do poziomu nauki społecznej – co miało miejsce w modernizmie. Ta skomplikowana sieć innowacyjnych celów, w połączeniu z pragnieniem utrzymania murowanego i formalnego charakteru architektury, leżały u podstaw najważniejszych eksperymentów podejmowanych w zleceniach publicznych powierzanych młodym architektom w latach 1931–1935.

Sami projektanci badali złożone i nowatorskie rozwiązania statyczne. Strukturalny potencjał elastycznej konstrukcji ramowej, przydatnej zwłaszcza do tworzenia dużych elementów podwieszanych (wsporników), nie doprowadził jednak do rozpadu skorupy muru (a co za tym idzie do powstania nowej koncepcji formy i przestrzeni), który w swoisty sposób charakteryzował europejską architekturę racjonalną czy amerykańską architekturę organiczną. We Włoszech konstrukcja ramowa wytworzyła bardzo nieliczne i pośrednie przykłady modernizmu – jednego z wielu wątków konfiguracji architektonicznej, która zachowała swój murowany charakter. Na przykład w budynku urzędu pocztowego na placu Bologna w Rzymie autorstwa Maria Ridolfiego (i Giannellego) bryłę definiuje zewnętrzna wklęsło-wypukła ściana. Śmiała struktura części środkowej pozostaje niewidoczna. Zbudowana na bazie ośmiu stalowych ram sala obsługi ma prawie 10 metrów długości, a jej przedłużeniem jest sala zaplecza, której konstrukcja zawiera 10-metrowe belki wspornikowe w kształcie krzywej parabolicznej, zwężone w punktach styku. Ponadto na dwóch górnych kondygnacjach kolumny wzdłuż tylnej elewacji są przesunięte w stosunku do kolumn parteru. Architektoniczne konsekwencje tak wyrafinowanego rozwiązania konstrukcyjnego można znaleźć tylko w niektórych „drobnych szczegółach” – to długie opadające okno wstęgowe w sali zaplecza; górne oświetlenie na tyłach sali obsługi; ściana kurtynowa pośrodku tylnej fasady. Innym nie mniej ważnym przykładem w Rzymie jest Casa delle Armi projektu Luigiego Morettiego. Z zewnątrz hala szermierki wygląda jak zwarty, murowany blok całkowicie pokryty płytami z marmuru karraryjskiego. Nad pasem poziomych okien widzimy masywną ścianę-monolit. Wnętrze, które ma wyglądać jak wydrążona w bloku kamienia jaskinia, jest oświetlane z góry. Rozwiązanie to wzmacnia efekt ciągłości między ścianami a sufitem. W rzeczywistości abstrakcyjne formy skrywają niezwykle śmiałą konstrukcję ze zbrojonego betonu o parametrach wyliczonych przez Giorgia Baroniego. Składa się ona z dwóch przesuniętych względem siebie wsporników, o zupełnie odrębnych fundamentach: bardzo wyrafinowane rozwiązanie, którego konieczność Moretti uzasadniał umiejscowieniem kanalizacji przebiegającej przez środek budynku. W okresie autarkii we Włoszech rola struktury w architekturze ponownie uległa zmianie. W 1935 roku Włochy zaatakowały Etiopię, za co Liga Narodów nałożyła na kraj poważne sankcje: żadnemu państwu nie wolno było sprzedawać do Włoch materiałów strategicznych, w szczególności metali. Faszystowski reżim z powodzeniem promował ekonomiczną samowystarczalność. Strategia budownictwa zawarta w idei autarkii polegała na wzmocnieniu nawiązania do tradycji i zabraniała użycia żelbetonu, będącego materiałem niewystarczająco „włoskim” – choć ów dyktat był często ignorowany. Z konieczności architektura musiała jednak być bardziej dosłownie i widocznie murowana.

W stylu Littorio, charakterystycznym dla tego okresu, będącym dwudziestowieczną odmianą wszechobecnego eklektycznego historyzmu w miastach, oznaczało to powrót do bardziej tradycyjnej wersji konstrukcji mieszanej: stosunkowo skromne rozpiętości, więcej pełnych brył niż pustych przestrzeni, brak cienkiej okładziny z marmuru. Zamiast tego w odpowiedzi na wymagania reżimu faszystowskiego, który żądał wyraźniejszej retoryki autarkicznej, w monumentalnych pracach – na przykład w dzielnicy Rzymu E-42 (kompleks Expo 42), antyautarkicznej konstrukcji z żelbetonu – paradoksalnie używano jako ukrytego rusztowania widocznej scenografii, aby murowana budowla wyglądała wytworniej i jeszcze bardziej imponująco, co podkreślało jej związek z historycznym Rzymem. Jednym ze znanych przykładów jest olbrzymia loggia w Palazzo della Civiltà Italiana: system sklepień wykonanych z bloku trawertynu jest autentyczny, podobnie jak same łuki. A jednak loggia wygląda jak murowany kolos właśnie dzięki ukrytej żelbetowej ramie: w rzeczywistości rama nie tylko utrzymuje duże stropy (o rozpiętości 10 metrów), ale również w niewidoczny sposób dzieli system łuków na sekcje poziome, podtrzymujące kolejne piętra.

WIZJONERSKIE KONSTRUKCJE

Te same cechy formalistyczne, leżące u podstaw strategii stosowanych do chowania konstrukcji budynku, dały początek – kontrastującej z wcześniej opisanymi przykładami – tendencji modernistycznej, którą moglibyśmy nazywać wizjonerską i w której konstrukcja stała się kluczowym aspektem architektonicznego przedstawienia. Można tu przywołać odwieczną skłonność włoskiej architektury do monumentalizmu w stylu teatralnej scenografii – monumentalizmu, który wyraźnie idzie w kierunku strukturalizmu, co dobrze widać na rysunkach Antonia Sant’Elii lub Virgilia Marchiego  – a także już w bardziej prawdopodobnych, choć nie mniej fantastycznych strukturach wymyślonych przez Ottorina Aloisio dla celów faszystowskich łaźni czy Uniwersytetu Sportu. Z punktu widzenia czystej reprezentacji nowoczesna konstrukcja żelbetowa może wyobrażać technologiczną przyszłość, równocześnie kreując ponadczasową atmosferę archaicznego klasycyzmu. Aby zrozumieć, jak bardzo ta cecha żelbetonu fascynowała młodych architektów, wystarczy choćby pobieżnie przejrzeć rysunki strukturalnych figur Adalberta Libery: żelbetowy Panteon, pawilon Izolatorów FIL, Pawilon SCAC (wybudowany na Targi w Mediolanie) czy rysunek perspektywiczny do konkursu na nowe audytorium w Rzymie, z gęstą siecią zwężających się ram, stanowiących tło olbrzymiego pomnika. Takie rysunki były dość powszechne w repertuarze współczesnych architektów. Ujawniają one dualizm włoskiego modernizmu: pomiędzy formalizmem (odzwierciedlającym trwałą pozycję architektury pośród sztuk, wraz z malarstwem i rzeźbą) a dążeniami projektantów w stronę naukowego wymiaru budowli, wzbogaconego echem eksperymentów z dziedziny inżynierii. Nie było końca debatom na temat związków sztuki i nauki (idealistycznej sublimacji relacji między architekturą a inżynierią). Wizjonerskie struktury były autentyczną częścią tej debaty, reprezentującej współistnienie formy i techniki, jednakże w pełni respektującej hierarchiczny porządek, w myśl którego ta druga pełni rolę służebną wobec tej pierwszej. Konstrukcja cięgnowa (wł. tensostruttura) zaprojektowana przez inżyniera futurystę Guida Fioriniego była częścią tego scenariusza; sam Fiorini słynął głównie z tego, że „zaraził się” wyobraźnią Le Corbusiera. Opracowany przezeń w 1928 roku szkic ideowy „wieżowca-kaloryfera” (później część planu algierskiego), ze stropami przymocowanymi za pomocą kabli do ściskanego centralnego rdzenia, stał się podstawą wielu wizji architektonicznych, najpierw pokazanych na drugiej wystawie Ruchu na rzecz Racjonalnej Architektury (MIAR) w 1931 roku, a później opublikowanych w czasopismach „Casabella” i „Quadrante”. Relacja między sztuką a nauką była jednak znacząca nie tylko jako kluczowa cecha szkiców architektonicznych – widać ją było także w znacznie bardziej skomplikowanych eksperymentach projektowych. Starając się zaspokoić żądania reżimu, który domagał się budowli we wzniosłym stylu, owe eksperymenty projektowe znacznie wzbogaciły repertuar wizjonerskiego modernizmu. Tak było w przypadku olbrzymiej „wiszącej ściany”, której projekt przedstawiła grupa Como (kierowana przez Terragniego i Luigiego Viettiego) w pierwszym konkursie na Palazzo del Littorio w Rzymie w 1934 roku. Konkurencyjność budynku wobec bazyliki Maksencjusza – co było warunkiem wstępnym dla twórców prac konkursowych – została zrealizowana poprzez wprowadzenie ogromnej wklęsłej ściany z porfiru, o długości 80 metrów i wysokości 25 metrów. Zamiast spoczywać na ziemi, ściana „zwisała” z końców dwóch kratownic. Przecięta w środku, aby pomieścić platformę, z której Mussolini miał wygłaszać swoje przemówienia, była zbrojona prętami (wykonanymi z najczystszej stali), o kształcie zgodnym z liniami sił rozciągających i początkiem w punkcie podparcia (zawieszenia) ściany; zaś bloki porfiru, rozmieszczone wzdłuż ściskających tworzyły odwrócone łuki. Rozwiązanie łączyło swoistą monumentalną jakość wielkich bloków z futurystyczną strukturą wytrzymałościową. Dwoistość sztuki i nauki jest natychmiast widoczna w sposobie pokazania fasady. Jesteśmy w stanie „zobaczyć”, jak rozwijające się napięcie wewnętrzne wyniknęło z supernowoczesnego wówczas narzędzia badawczego – badania fotoelastyczności, przetestowanej

zaledwie rok wcześniej w Laboratorium Eksperymentalnym Modeli i Budownictwa przez Danussa. Projekt elewacji został wygenerowany w wyniku badań naukowych, i tylko przypadkiem linie sił – które gęstniały w miarę zbliżania się do platformy – podkreśliły dramatyczny efekt monumentalnego tła. Najbardziej spektakularny przykład wizjonerskiego modernizmu to jednak bez wątpienia monumentalny łuk, który miał zostać wzniesiony w dzielnicy E-42. W tym – jakże skomplikowanym – przypadku problem relacji między architekturą a inżynierią został przeformułowany w kontekście szerszego zagadnienia autarkii. Pierwsza propozycja projektu, przedłożona w 1937 roku przez zespół inżynierów pod kierownictwem Gina Còvre, została odrzucona ze względu na jej antyautarkiczny charakter. Rzeczywiście, aby możliwe było wybudowanie spektakularnego łuku o 600-metrowej rozpiętości – z panoramiczną kolejką, platformą widokową, restauracją i salą balową – konstrukcja musiałaby być wykonana w całości ze stali. Z kolei druga propozycja, złożona w 1938 roku przez Liberę (i inżyniera Di Berardino) była autarkiczna: zakładała mniejszy łuk, o długości 200 metrów, odlany z betonu, lecz bez elementów stalowych. Niestety, testy przeprowadzone przez Danussa i Nerviego (ten ostatni zaprojektował model w skali 1:10, który miał posłużyć do zbadania systemów konstrukcyjnych, a także złożył wniosek patentowy na specjalny typ rusztowania) wykazały, że konieczne będzie wprowadzenie konstrukcji wzmacniającej z lekkiej stali. Rozmycie autarkicznego charakteru projektu sprawiło, że musiała powstać kolejna, bardziej zdecydowana wersja: Covre zaproponował łuk aluminiowy o długości 330 metrów. Autarkiczna czystość tego ostatniego projektu została nieco zaburzona w końcowych rysunkach projektowych. Okazało się, że zgodnie z nowymi testami przeprowadzonymi przez Giannellego konieczne będzie usztywnienie romboidalnego przekroju wykonanego ze stopu aluminium Avional, przy użyciu wewnętrznych ram stalowych; te ostatnie były tak gęste i mocne, że zmieniły łuk w konstrukcję stalową o aluminiowej okładzinie. Pomimo tego, że Mussoliniemu podobało się to rozwiązanie – które jeszcze w kwietniu 1940 rozpatrywano jako jedną z możliwych opcji – to po dokonaniu przezeń inspekcji modelu w ogrodzie Szkoły Inżynierii w San Pietro in Vincoli koncepcja została porzucona, podobnie jak cała budowa E-42. Łuk Imperium przeszedł do historii jako dowód zbiorowego i zaraźliwego charakteru wizjonerskiego modernizmu końca lat 30.

ROLA PIERA LUIGIEGO NERVIEGO

W latach międzywojennych, gdy budowano pełne rozmachu, lecz ukryte struktury konstrukcyjne i kiedy wizualizowano jeszcze odważniejsze nowatorskie formy, budowano stosunkowo niewiele ważnych prac skonstruowanych przez inżynierów. Powstały liczne piękne mosty łukowe i budynki przemysłowe, w których jednak konstrukcja i architektura nakładały się. Następnie pojawiły się – wyróżniające się na tle innych – projekty architektoniczne Piera Luigiego Nerviego. Wszechstronna, kreatywna intuicja Nerviego, szczególnie dotycząca statycznego zachowania form konstrukcyjnych, dobitnie dała o sobie znać podczas projektowania stadionu Berta we Florencji, który wkrótce został uznany za arcydzieło nowej architektury włoskiej. Jego odsłonięte konstrukcje – które wydają się pojawiać nie wiadomo skąd i po co – de facto mają bardzo prozaiczne uzasadnienie: klientowi zabrakło funduszy na pierwotnie zaplanowane prace wykończeniowe. 22-metrowy dach wspornikowy (w kształcie dopasowany do schematu momentu zginającego), schody w kształcie helikoidalnej spirali (konstrukcja belki poprzecznej, rozwiązująca złożony problem naprężeń skręcających), a także futurystyczna wieża Maratona zostały docenione jako oryginalne przykłady nowoczesnej architektury. W wiodących włoskich i międzynarodowych czasopismach stadion został uznany (np. przez Siegfrieda Giediona) za znak „włoskiego ożywienia” w drodze do modernizmu. Na fali sukcesu stadionu głos Nerviego dołączył do debaty na temat nowoczesności i innowacji, która toczyła się we Włoszech w czasach autarkii. Publikował na ten temat artykuły (wykraczające poza problemy konstrukcyjne czy strukturalne) w czasopismach takich jak „Quadrante” czy „Casabella”. W tym okresie Nervi zaprojektował serię budowli zainspirowanych futuryzmem – prawdziwe „struktury wizjonerskie”, z których żadna nie została zrealizowana: Pływający Hotel, wykorzystujący pomysłową metodę zmniejszenia intensywności falowania i osiągnięcia stabilizacji; Pomnik Flagi, smukłą wieżę o wysokości 250 metrów, ustabilizowaną przez zawieszenie ciężkiego wahadła na szczycie; Obrotowy Dom, śledzący położenie słońca; Pałac Wody i Światła – wszystkie one znalazły się wśród wizjonerskich projektów dla dzielnicy E-42.

Rola Nerviego jako ważnej postaci w debacie architektonicznej dobiegła końca wraz z wybuchem wojny, momentem zamykającym jego „pierwsze życie” (Nervi miał potem jeszcze dwa kolejne: drugie poświęcone żelbetowi, i trzecie – życie światowej gwiazdy architektury). Jeszcze zanim przebrzmiała burzliwa debata na temat autarkii, Nervi powrócił do badania nieznanych możliwości zbrojonego betonu, projektując hangary lotnicze dla włoskich sił powietrznych (pierwsze z nich zostały wybudowane w Orvieto w 1936 roku). Struktura składała się z dwóch serii łuków tworzących żebrowe sklepienie nieckowe podparte punktowo w narożach i środku rozpiętości. To rozwiązanie pozwoliło architektowi w pełni wykorzystać potencjał zbrojonego betonu, a przede wszystkim jego monolityczny charakter. Przezwyciężył nieodłączne w takich projektach trudności związane ze skomplikowanymi obliczeniami matematycznymi, koniecznymi w przypadku statycznie niewyznaczalnych struktur, przeprowadzając dokładne testy na modelu w zmniejszonej skali, wykonanym z celuloidu. We Włoszech takie podejście było absolutną nowością. Był to pierwszy włoski trójwymiarowy model elastyczności wykonany w zmniejszonej skali. Badania przeprowadzono w laboratorium Danussa. Druga seria sześciu hangarów lotniczych została wybudowana w latach 1939–1942 (dwa zlokalizowane w Orbetello, dwa w Orvieto i dwa w Torre del Lago). W obu seriach pojawiają się łuki przecinające się nawzajem, ale podczas gdy w pierwszych hangarach wylano je na miejscu budowy, przy użyciu bardzo kosztownego drewna szalunkowego, to w drugiej serii prefabrykowano je w małych partiach na ziemi, a następnie montowano za pomocą lekkiego, metalowego rusztowania rurowego, przywracając tym samym monolityczne formowanie i strukturalną ciągłość budowli. To właśnie stanowiło faktyczny początek „systemu Nerviego”, czyli zupełnie nowego sposobu projektowania i konstruowania struktur żelbetowych. Owa „prefabrykacja konstrukcyjna”, jak Nervi nazwał opatentowane przez siebie rozwiązanie, łączyła żelbet, nowy materiał wynaleziony w 1943 roku, z bardziej autarkiczną kombinacją stali i betonu, która dawała bardzo sztywne i wysoce elastyczne płyty, łatwe do kształtowania w dowolną niemal formę, i wyjątkowo ekonomiczne. Po drugiej wojnie światowej system Nerviego pozwolił powstać dojrzałym arcydziełom Nerviego architekta. Okres międzywojenny był złym czasem dla Włoch, zmierzających do katastrofy pod faszystowskim reżimem. A jednak, co zaskakujące, okres autarkii utorował drogę do powojennego odrodzenia. Relacja między eksperymentami autarkicznymi a technikami stosowanymi podczas powojennej odbudowy, aż do lat ekonomicznego cudu, jest absolutnie oczywista – i właśnie ta ciągłość tradycji doprowadziła do zrealizowania wielkich projektów – efektów wysiłków inżynierów i architektów – w latach 50. i 60., które dziś uznajemy za jeden z wyznaczników niepowtarzalnego włoskiego stylu. W dzisiejszej mniej ideologicznie uwarunkowanej relacji z historią, opartej przede wszystkim na konkretnych dziełach, w której coraz ważniejsze stają się przeróżne materialne historie współczesnej architektury, być może włoska architektura międzywojenna odzyska należne jej miejsce pośród dwudziestowiecznej architektury europejskiej. ■

Tłumaczenie z angielskiego: Dorota Wąsik

Artykuł jest wynikiem badań Autorów nad historią włoskiego modernizmu opublikowanych w następujących książkach: S. Poretti: Italian Modernism: Architecture and Construction in the Twentieth Century, Roma: Gangemi 2013 oraz T. Iori, Pier Luigi Nervi, Milano:Motta Architettura, 2009.


[1] Grupa włoskich architektów założona w 1926 roku przez Giuseppe Terragniego, Giuseppe Paganę i innych.