Partycypacja i partycypacja

2 [37] 2012

30 | 07 | 2015

O Nowej to Hucie debata

Kiedy w 2009 roku w Krakowie po raz pierwszy zorganizowano konsultacje społeczne w formie badań fokusowych dotyczące jednej z najważniejszych przestrzeni publicznych miasta – centrum starej Nowej Huty, pojawiła się nadzieja na pozytywną zmianę w podejściu do idei partycypacji urzędników odpowiedzialnych za kontakt z mieszkańcami. Był to jeden z pierwszych przypadków, kiedy nowohucianie i nowohucianki otrzymali możliwość stworzenia listy warunków i oczekiwań, którym miał odpowiadać projekt planowanej przebudowy placu Centralnego i alei Róż. Dziś, po upływie trzech lat od zakończenia konsultacji i ogłoszenia wyników konkursu architektoniczno-urbanistycznego, wiemy, że potencjał przeprowadzonych wówczas rozmów nie został należycie wykorzystany, wiele spośród postulatów straciło swoją ważność, a o samych badaniach mało kto dziś pamięta.

Nowa Huta stała się w ostatnich latach modną turystycznie dzielnicą, do której przyjeżdża się nie tylko podziwiać socrealistyczną architekturę, ale także uczestniczyć w festiwalach zaliczanych do najważniejszych w Polsce. Niestety za zmianą w sposobie postrzegania dzielnicy nie idą zmiany w kształcie jej przestrzeni publicznych, poprawa infrastruktury czy poszerzenie oferty kulturalnej dla mieszkających tu osób. Najważniejszy plac dzielnicy wciąż pełni rolę jedynie węzła przesiadkowego, a zaniedbana zieleń znika, ustępując miejsca kolejnym parkingom. Chociaż nowohucianie i nowohucianki są dumni ze swojego dziedzictwa, coraz bardziej zaczynają odczuwać, że żyją w sypialni, która zmienia się w opanowaną przez banki miejską pustynię.

Problemy te dostrzegł kilka lat temu także Urząd Miasta Krakowa, wskazując, obok Starego Miasta i Zabłocia, właśnie na Nową Hutę jako na obszar, który należy objąć Lokalnym Programem Rewitalizacji. Konsultacje dotyczące projektu LPR rozpoczęły się już w 2008 roku. W trakcie kolejnych otwartych debat dyskutowano nad takimi wymiarami rewitalizacji, jak ochrona dziedzictwa kulturowego, ożywienie gospodarcze, rozwiązywanie problemów społeczno-demograficznych czy przestrzenno-funkcjonalnych. Zaproponowana przez Wydział Strategii i Rozwoju UMK forma konsultacji spowodowała, że debaty przemieniły się w luźne spotkania o zbyt ogólnym charakterze. Dały co prawda możliwość wygłoszenia własnych spostrzeżeń aktywniejszym uczestnikom, jednak wykluczyły z dyskusji osoby, którym wystąpienia publiczne sprawiają kłopot lub też które nie były odpowiednio poinformowane o sensie i celu spotkań.

Lokalny Program Rewitalizacji (lpr) starej Nowej Huty autorstwa biura big-städtebau ostatecznie przyjęto w październiku 2008 roku. W marcu 2009 roku Stowarzyszenie plan przeprowadziło na zlecenie Urzędu Miasta Krakowa kompleksowe badania fokusowe, które miały umożliwić mieszkańcom i mieszkankom dzielnicy realny wpływ na koncepcję konkretnych rozwiązań realizujących postanowienia lpr, w tym także na wizję przebudowy głównej osi dzielnicy: alei Róż wraz z placem Centralnym. Raport, który powstał na podstawie badań, wraz z załącznikiem w postaci postulatów Krakowskiego Stowarzyszenia Przestrzeń–Ludzie–Miasto (plm), stał się główną wytyczną dla regulaminu konkursu na zagospodarowanie osi dzielnicy, był też podstawowym kryterium oceny projektów. Niestety organizatorom nie udało się uniknąć kilku poważnych błędów i problemów w trakcie konsultacji.

Pierwszą dyskusyjną decyzją było zaproszenie do badań jedynie tych osób, które zamieszkują ścisłe centrum Nowej Huty. Nie uwzględniono w tym wypadku rangi tej przestrzeni w skali całego miasta, a przede wszystkim roli, jaką odgrywa w stosunku do pozostałych dzielnic nowohuckich, silnie identyfikujących się z przestrzenią poddaną rewitalizacji. Przestrzeń–Ludzie–Miasto wnioskowało o stworzenie dodatkowej grupy dla osób spoza zabytkowego centrum dzielnicy, jednak na takie działania było już zbyt mało czasu, nie udało się więc dotrzeć do odpowiedniej liczby osób zainteresowanych udziałem w konsultacjach.