Fot. Tomasz Wiech. Copyright © Tomasz Wiech.

Transformacja

3 [54] 2016

30 | 01 | 2017

Galeria handlowa jako podwórko

(RE)DEFINIOWANIE RAM PRAKTYK PRZESTRZENNYCH W MIEŚCIE

Badania empiryczne przeprowadzono w dwóch miastach, co znacznie ogranicza możliwości uogólniania wyników, ale analiza stanu badań pozwala sformułować kilka głównych wniosków. Przede wszystkim widoczne jest klasowe zróżnicowanie możliwości korzystania z przestrzeni miejskiej, a to z jednej strony jest częścią ogólniejszego mechanizmu odtwarzania się klas społecznych, z drugiej – elementem strukturyzowania się przestrzeni miejskiej i podmiejskiej oraz zachodzących w nich podziałów. Wyraźny staje się deficyt przestrzeni włączających i demokratyzujących, które integrowałyby różne grupy młodzieży – taką instytucją mogłaby być szkoła, miejski dom kultury czy biblioteka, o ile udałoby się odtworzyć w nich ową „hybrydowość”, strefę autonomii, której nastolatki potrzebują. Inna sprawa, że w miastach z rozwiniętymi suburbiami duża część nastolatków mieszka na przedmieściach i dojeżdża do szkoły w mieście, w związku z czym ma ograniczone możliwości zakorzeniania się w zarówno w miejscu zamieszkania, jak i w mieście.

Z badań przeprowadzonych wśród nastolatków obecnych na terenie galerii handlowych wynika ponadto, że ze względu na ilość spędzanego czasu jest to przestrzeń uzupełniająca przestrzeń miejską, pozwalająca na realizację potrzeb afiliacyjnych, utrzymywanie atrakcyjnych i w miarę nieskrępowanych relacji z rówieśnikami. Galeria handlowa staje się funkcjonalnie przestrzenią społeczną nie tylko dla nastolatków, ale – jak wynika z rozmaitych danych – także dla różnych innych kategorii społecznych. „Ciążenie” ku galerii handlowej jest procesem, który odbywa się nie tyle kosztem postaw wobec sąsiedztwa i miejskiego centrum, ile raczej w związku z nimi. Inaczej mówiąc, sąsiedztwo czy centrum nie są ofiarami galerii handlowej, ale niejako współsprawcami postaw nastolatków wobec wszystkich typów przestrzeni miejskiej.

Oczywiście, działają tu również inne czynniki, związane z przestrzenią pośrednio, bo dotyczące wzorców socjalizacji do bycia mieszkańcem, a konstytuujące się na podstawie społecznych ideologii legitymizowanych oceną przestrzeni. Jedną z ważniejszych kategorii współtworzących (dorosłe) koncepcje wychowawcze jest społeczne – a zwłaszcza typowe dla klasy średniej – rozumienie bezpieczeństwa. Takie ideologie bezpiecznego i dobrego dzieciństwa w dużym stopniu wyznaczają ramy przestrzenne aktywności nastolatków i sposobów eksplorowania miasta. A wtłoczona w nie młodzież przyjmuje rozmaite taktyki adaptacyjne pozwalające odnaleźć kompromis pomiędzy lokalnymi wzorcami życia zbiorowego (model sąsiedztwa, model postrzegania miejskiego centrum) a potrzebami wynikającymi z procesu dojrzewania (bycie z rówieśnikami, eksplorowanie przestrzeni).